روزبه حسینی مطلبی در مورد رابطه مقداری پول و تاثیر نقدینگی بر تورم نوشته است. رابطه مقداری پول MV=PY است. M نقدینگی، V سرعت گردش پول در اقتصاد، P سطح قیمتها و Y تولید است. به عبارت دیگر رشد نقدینگی به علاوه رشد سرعت گردش پول برابر است با نرخ تورم به اضافه نرخ رشد تولید. جدول زیر چهار رقم فوق را در فاصله سالهای 1341 تا 1385 نشان می دهد. (خط فاصله کوچک کنار اعداد نشان دهنده علامت منفی است).
|
|
1341 |
1342 |
1343 |
1344 |
1345 |
1346 |
|
نرخ تورم |
0.9 |
1 |
4.5 |
0.3 |
0.8 |
0.8 |
|
رشد نقدینگی |
54.37 |
-5.89 |
13.25 |
14.30 |
23.89 |
10.41 |
|
رشد GDP |
5.67 |
7.50 |
15.80 |
9.38 |
10.81 |
12.17 |
|
رشد V |
-47.80 |
14.39 |
7.05 |
-4.62 |
-12.27 |
2.57 |
|
|
1347 |
1348 |
1349 |
1350 |
1351 |
1352 |
|
نرخ تورم |
1.5 |
3.6 |
1.5 |
5.5 |
6.3 |
11.2 |
|
رشد نقدینگی |
21.48 |
17.34 |
14.58 |
25.71 |
34.80 |
29.14 |
|
رشد GDP |
12.74 |
9.83 |
13.61 |
16.71 |
7.45 |
12.55 |
|
رشد V |
57.06 |
41.40 |
39.11 |
31.60 |
23.40 |
37.19 |
|
|
1353 |
1354 |
1355 |
1356 |
1357 |
1358 |
|
نرخ تورم |
15.5 |
9.9 |
16.6 |
25.1 |
10 |
11.4 |
|
رشد نقدینگی |
57.06 |
41.40 |
39.11 |
31.60 |
23.40 |
37.19 |
|
رشد GDP |
4.85 |
17.57 |
-2.34 |
-7.38 |
-4.23 |
-15.13 |
|
رشد V |
-36.71 |
-13.93 |
-24.85 |
-13.87 |
-17.63 |
-40.93 |
|
|
1359 |
1360 |
1361 |
1362 |
1363 |
1364 |
|
نرخ تورم |
23.5 |
22.8 |
19.2 |
14.8 |
10.4 |
6.9 |
|
رشد نقدینگی |
26.99 |
16.15 |
22.81 |
16.85 |
6.02 |
12.99 |
|
رشد GDP |
-4.42 |
12.56 |
11.07 |
-2.05 |
2.00 |
-9.15 |
|
رشد V |
-7.91 |
19.21 |
7.45 |
-4.10 |
6.38 |
-15.24 |
|
|
1365 |
1366 |
1367 |
1368 |
1369 |
1370 |
|
نرخ تورم |
23.7 |
27.7 |
28.9 |
17.4 |
0.9 |
20.7 |
|
رشد نقدینگی |
19.67 |
17.60 |
23.83 |
19.54 |
22.48 |
24.64 |
|
رشد GDP |
-1.00 |
-5.48 |
5.91 |
14.12 |
12.12 |
3.99 |
|
رشد V |
3.04 |
4.62 |
10.97 |
11.98 |
-62.78 |
37.86 |
|
|
1371 |
1372 |
1373 |
1374 |
1375 |
1376 |
|
نرخ تورم |
24.4 |
22.9 |
35.2 |
49.4 |
23.2 |
17.3 |
|
رشد نقدینگی |
25.28 |
34.21 |
28.48 |
37.56 |
37.00 |
15.22 |
|
رشد GDP |
1.48 |
0.49 |
2.95 |
6.08 |
2.81 |
2.87 |
|
رشد V |
0.60 |
-10.82 |
9.67 |
17.92 |
-11.00 |
4.95 |
|
|
1377 |
1378 |
1379 |
1380 |
1381 |
1382 |
|
نرخ تورم |
18.1 |
20.1 |
12.6 |
11.4 |
15.8 |
15.6 |
|
رشد نقدینگی |
27.15 |
12.86 |
29.28 |
28.84 |
30.09 |
26.12 |
|
رشد GDP |
1.60 |
4.96 |
3.28 |
7.56 |
6.83 |
4.84 |
|
رشد V |
-7.45 |
12.21 |
-13.40 |
-9.88 |
-7.46 |
-5.68 |
|
|
1383 |
1384 |
1385 |
|
|
|
|
نرخ تورم |
15.2 |
12.1 |
13.6 |
|
|
|
|
رشد نقدینگی |
30.21 |
34.32 |
39.43 |
|
|
|
|
رشد GDP |
5.39 |
5.40 |
5.30 |
|
|
|
|
رشد V |
-9.62 |
-16.82 |
-20.53 |
|
|
|
در طی چندین ساله اخیر رشد سرعت گردش پول در ایران منفی بوده است.
چند نکته:
1- در سال 1374 رشد نقدینگی 4/37 و تورم برابر با 4/49 درصد در حالیکه در سال 1375 رشد نقدینگی 37 درصد است اما تورم برابر با 2/23 است. تفاوت میان این دو سال در تثبیت نرخ ارز در سال 1375 است.
۲- نرخ تورم را در سالهای قبل از 1368 و 1369 و بعد از آن با نرخ رشد نقدینگی مقایسه می کنیم. اتفاق مهم در سال 1367 پذیرش قطعنامه بود که باعث کاهش انتظارات تورمی برای یکی دو سال بعد شد و بعد که انتظارات تغییر کرد دوباره تورم افزایش یافت.
|
|
1366 |
1367 |
1368 |
1369 |
1370 |
1371 |
1372 |
1373 |
|
نرخ رشد نقدینگی |
18.14 |
23.83 |
19.54 |
22.48 |
24.64 |
25.28 |
34.21 |
28.48 |
|
نرخ تورم |
27.58 |
29.04 |
17.39 |
8.932 |
20.7 |
24.36 |
22.85 |
35.2 |
۳- کالدور در مقاله ای می گوید که اگر انتظارات تورمی مردم شعله ور شود با همین مقدار عرضه پول می توان شاهد دو برابر شدن تورم بود. چرا که سرعت گردش پول دو برابر می شود. به عبارت دیگر با افزایش سرعت گردش پول در نتیجه انتظارات تورمی، تورم به شدت تشدید می شود. آیا این گفته صحیح است؟ از ۱۳۸۳ تا ۱۳۸۴ به موازات کاهش رشد سرعت گردش پول، تورم نیز کاهش یافته است. اما پس از آن دوباره تورم بر خلاف ۱۳۸۴ افزایش یافته است. برای بررسی گفته کالدور می توانید آمار سالهای مختلف را بررسی کنید.
۴- در برخی از سالها بر اساس نظریه مقداری پول، رشد سرعت گردش پول منفی است. چرا؟ گروهی از اقتصاددانان از این امر به عنوان "تورم نهفته" یاد می کنند (؟) و معتقدند اگر این سرعت زیاد شود به مثابه خلق پول است و موجب بروز تورم می شود؟ برای مثال به جدول زیر نگاه کنید: در سالهای 1351 و 1384 رشد نقدینگی در هر دو سال تقریبا برابر 34 درصد است. نرخ رشد تولید ناخالص داخلی هم به ترتیب برابر با 4/5 و 45/7 است. اما رشد سرعت گردش پول در سال 1351 برابر با 4/23 درصد و نرخ تورم برابر با 3/6 درصد است، در حالیکه نرخ تورم و رشد سرعت گردش پول در سال 1384 به ترتیب برابر با 1/12 و 82/16- (منفی) است.
|
|
1351 |
1384 |
|
نرخ تورم |
6.3 |
12.1 |
|
رشد نقدینگی |
34.80 |
34.32 |
|
رشد GDP |
7.45 |
5.40 |
|
رشد V |
23.40 |
16.82(منفی) |
۵- دو سال 1341 و 1383 را نیز می توان با هم مقایسه کرد. در هر دو سال رشد سرعت گردش پول منفی است. اما در سال ۱۳۴۱ گر چه رشد سرعت گردش پول خیلی کمتر است اما نرخ تورم ۰.۹ است. در حالیکه نرخ رشد نقدینگی بیش از ۲۰ درصد در سال ۱۳۸۳ است.
|
|
1341 |
1383 |
|
نرخ تورم |
0.9 |
15.2 |
|
رشد نقدینگی |
54.37 |
30.21 |
|
رشد GDP |
5.67 |
5.39 |
|
رشد V |
-47.80 |
-9.62 |